Polymer Currency India Update: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ನೋಟು ಚಲಾವಣೆ? RBI ಗವರ್ನರ್ ಕೊಟ್ಟ ಮಹತ್ವದ ಸುಳಿವು!
ಭಾರತದ ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆ ಕಾಣುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿವೆ. ದೇಶದ ಜನರು ಹಲವು ದಶಕಗಳಿಂದ ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದು, ಈಗ ಅದೇ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸುವ ಕುರಿತು ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI) ಗಂಭೀರ ಚಿಂತನೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪಾಲಿಮರ್ ಅಥವಾ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮತ್ತೆ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದು, ಈ ಕುರಿತು RBI ಗವರ್ನರ್ ಸಂಜಯ್ ಮಲ್ಹೋತ್ರಾ ನೀಡಿರುವ ಹೇಳಿಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಸ್ತುತ ದೇಶದಲ್ಲಿ ₹10, ₹20, ₹50, ₹100, ₹200 ಮತ್ತು ₹500 ಮುಖಬೆಲೆಯ ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳು ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಆದರೆ ಈ ನೋಟುಗಳ ಮುದ್ರಣ, ನಿರ್ವಹಣೆ ಹಾಗೂ ಹಾಳಾದ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸುವ ವೆಚ್ಚ ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲೇ ಇದೆ. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ವಿಶ್ವದ ಹಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಂತೆ ಭಾರತವೂ ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳತ್ತ ಮುಖ ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
RBI ಗವರ್ನರ್ ಹೇಳಿದ್ದೇನು?
ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ RBI ಗವರ್ನರ್ ಸಂಜಯ್ ಮಲ್ಹೋತ್ರಾ ಅವರು, ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳ ಪರಿಚಯದ ಕುರಿತು RBI ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಯೋಜನೆಯ ಸಾಧಕ-ಬಾಧಕಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಇನ್ನೂ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿದ್ದು, ಯಾವುದೇ ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿಲ್ಲ. ತಾಂತ್ರಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಹಾಗೂ ಭದ್ರತಾ ಅಂಶಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದ ಬಳಿಕವೇ ಮುಂದಿನ ನಿರ್ಧಾರ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಅವರು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ಹೇಳಿಕೆ ದೇಶದ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ವಲಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ RBI ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಈ ವಿಚಾರವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಿರುವುದೇ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಬದಲಾವಣೆಯ ಸೂಚನೆಯಾಗಿದೆ.
ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟು ಎಂದರೇನು?
ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಆಧಾರಿತ ವಸ್ತುವಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ನೋಟುಗಳು:
- ಹೆಚ್ಚು ಬಾಳಿಕೆ ಬರುತ್ತವೆ
- ನೀರಿನಿಂದ ಹಾನಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ
- ಸುಲಭವಾಗಿ ಹರಿಯುವುದಿಲ್ಲ
- ನಕಲಿ ನೋಟು ತಯಾರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ
- ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ
- ಭದ್ರತಾ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತವೆ
ಇದರಿಂದ ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳಿಗಿಂತ ಬಹಳ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಇವುಗಳಿಗೆ ಇರುತ್ತದೆ.
ಏಕೆ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ನೋಟುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತನೆ?
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಕೋಟ್ಯಾಂತರ ರೂಪಾಯಿ ಮೌಲ್ಯದ ನೋಟುಗಳು ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ನೋಟುಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕೈಬದಲಾವಣೆ ಆಗುವುದರಿಂದ ಅವು ಬೇಗ ಹಾಳಾಗುತ್ತವೆ.
ಹರಿದ, ಮಡಚಿದ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಗೆ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲದ ನೋಟುಗಳನ್ನು RBI ನಿರಂತರವಾಗಿ ಚಲಾವಣೆಯಿಂದ ಹಿಂಪಡೆಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಮುದ್ರಣ ವೆಚ್ಚ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.
ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದರೆ:
- ನೋಟುಗಳ ಆಯುಷ್ಯ 2 ರಿಂದ 4 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು
- ಮರುಮುದ್ರಣ ವೆಚ್ಚ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು
- ಸರ್ಕಾರದ ಹಣ ಉಳಿತಾಯವಾಗಬಹುದು
- ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಮೇಲಿನ ನಿರ್ವಹಣಾ ಹೊರೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು
ಈ ಕಾರಣಗಳಿಂದ RBI ಈ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಮೈಸೂರು ಸೇರಿದಂತೆ 5 ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದಿದ್ದ ಪ್ರಯೋಗ
ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳ ಪ್ರಯೋಗ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹೊಸ ವಿಷಯವಲ್ಲ.
2014ರಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವ ವೇಳೆ, ದೇಶದ ಕೆಲವು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಬಳಕೆಗೆ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
ಆ ವೇಳೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳು:
- ಮೈಸೂರು
- ಕೊಚ್ಚಿ
- ಜೈಪುರ
- ಶಿಮ್ಲಾ
- ಭುವನೇಶ್ವರ
ಈ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ₹10 ಮುಖಬೆಲೆಯ ಸುಮಾರು 100 ಕೋಟಿ ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸುವ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
ಈ ಪ್ರಯೋಗದ ಉದ್ದೇಶ ಜನರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ, ನೋಟುಗಳ ಬಾಳಿಕೆ ಹಾಗೂ ಭದ್ರತಾ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು.
ವಿಶ್ವದ ಯಾವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳಿವೆ?
ಇಂದು ಜಗತ್ತಿನ ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿವೆ.
ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ದೇಶಗಳು:
- ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ
- ಕೆನಡಾ
- ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್
- ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್
- ಸಿಂಗಾಪುರ್
- ಮಲೇಷ್ಯಾ
- ವಿಯೆಟ್ನಾಂ
- ರೊಮೇನಿಯಾ
- ಬ್ರೂನೈ
ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ ದೇಶವಾಗಿದೆ.
ಈ ದೇಶಗಳ ಅನುಭವವು ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆ.
ನಕಲಿ ನೋಟು ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಪರಿಹಾರವಾಗಬಹುದೇ?
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಕಲಿ ನೋಟುಗಳ ಸಮಸ್ಯೆ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಚರ್ಚೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ.
ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳಲ್ಲಿ:
- ಪಾರದರ್ಶಕ ಕಿಟಕಿ
- ವಿಶೇಷ ಭದ್ರತಾ ಪದರ
- ಸುಧಾರಿತ ಹೋಲೋಗ್ರಾಮ್
- ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮುದ್ರಣ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ
ಇತ್ಯಾದಿ ಭದ್ರತಾ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಬಹುದು.
ಇದರಿಂದ ನಕಲಿ ನೋಟು ತಯಾರಿಸುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.
ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಏನು?
ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವರು ಪರಿಸರದ ಚಿಂತೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಆದರೆ ತಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ನೋಟುಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಬಾಳಿಕೆ ಬರುವುದರಿಂದ ಮರುಮುದ್ರಣದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಇದರಿಂದ:
- ಕಾಗದದ ಬಳಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು
- ಮುದ್ರಣಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಬಳಕೆ ಇಳಿಯಬಹುದು
- ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು
ಆದರೆ ಮರುಬಳಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸರಿಯಾಗಿ ರೂಪಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಜನರ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಏನು ಬದಲಾವಣೆ?
ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳು ಬಂದರೂ ಅವುಗಳ ಮೌಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಬದಲಾವಣೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.
₹100 ನೋಟು ಎಂದರೆ ₹100 ನೋಟೇ.
ಬದಲಾಗುವುದು ಕೇವಲ ಅದರ ತಯಾರಿಕಾ ವಸ್ತು ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾತ್ರ.
ಜನರು:
- ಬ್ಯಾಂಕ್ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ಎಂದಿನಂತೆ ಮಾಡಬಹುದು
- ATM ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ತೊಂದರೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ
- ಅಂಗಡಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ವಹಿವಾಟುಗಳಲ್ಲಿ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು
ಹೀಗಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಬದಲಾವಣೆ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗ ಜಾರಿಗೆ ಬರಬಹುದು?
ಪ್ರಸ್ತುತ RBI ಈ ಯೋಜನೆಯ ಸಾಧಕ-ಬಾಧಕಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಅಂತಿಮ ಅನುಮೋದನೆ ಸಿಕ್ಕರೆ:
- ಮೊದಲಿಗೆ ಸಣ್ಣ ಮುಖಬೆಲೆಯ ನೋಟುಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯವಾಗಬಹುದು
- ನಂತರ ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಣೆ ಸಾಧ್ಯ
- ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಜಾರಿಗೆ ಬರಲು ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳು ಬೇಕಾಗಬಹುದು
ಆದರೆ RBI ಇನ್ನೂ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ದಿನಾಂಕ ಘೋಷಿಸಿಲ್ಲ.
ಸಮಾರೋಪ
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪಾಲಿಮರ್ ಅಥವಾ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ನೋಟುಗಳ ಪರಿಚಯ ಕುರಿತು RBI ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಚಿಂತನೆ ದೇಶದ ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಮುನ್ನುಡಿಯಾಗಬಹುದು. ಹೆಚ್ಚು ಬಾಳಿಕೆ, ಉತ್ತಮ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ನಿರ್ವಹಣಾ ವೆಚ್ಚದಂತಹ ಹಲವು ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ, ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಅಥವಾ ಅವುಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.